สูตร 50/30/20 ใช้อย่างไร และควรปรับสัดส่วนเมื่อไร
ตอบสั้น ๆ ก่อน
สูตร 50/30/20 เป็นกรอบตั้งต้น ไม่ใช่กฎบังคับ: แบ่งรายได้ใช้จ่ายได้เป็นค่าใช้จ่ายจำเป็น 50% ความต้องการ 30% และออมหรือเป้าหมายการเงิน 20% หากชีวิตจริงไม่ลงตัว ให้คงหลัก “กันเงินให้เป้าหมายก่อน” แล้วปรับตัวเลขตามค่าใช้จ่ายจำเป็น หนี้ และความผันผวนของรายได้
เมื่อเงินไม่เหลือตามเป้า สาเหตุอาจมาจากทั้งรายได้ ค่าใช้จ่ายจำเป็น หนี้ และการไม่มีระบบจัดสรร สูตร 50/30/20 เป็นกรอบเริ่มต้นที่ช่วยมองสามก้อนใหญ่ แต่ไม่รับรองว่าจะเหลือเก็บและไม่เหมาะกับทุกครัวเรือน
สูตร 50/30/20 คืออะไร
เป็นการแบ่งรายได้หลังหักภาษี/ประกันสังคม แต่ก่อนหักค่าใช้จ่ายและยอดชำระหนี้ ออกเป็น 3 ก้อน
เลื่อนตารางไปทางซ้าย–ขวาเพื่อดูข้อมูลทั้งหมด →
| สัดส่วน | หมวด | ใช้ทำอะไร |
|---|---|---|
| 50% | ความจำเป็น (Needs) | ค่าเช่า/ผ่อนบ้าน ค่ากิน ค่าเดินทาง ค่าน้ำค่าไฟ ค่าโทรศัพท์ หนี้ขั้นต่ำ |
| 30% | ความต้องการ (Wants) | กินข้าวนอกบ้าน ช้อปปิ้ง เที่ยว ดูหนัง สตรีมมิ่ง งานอดิเรก |
| 20% | เงินออม/ปลดหนี้ (Savings) | เงินสำรองฉุกเฉิน ลงทุน โปะหนี้เกินขั้นต่ำ |
ตัวเลข 50/30/20 เป็นเพียงสัดส่วนตั้งต้น SET ระบุว่าสัดส่วนปรับได้และอาจเริ่มออมที่ 10% ได้ หากค่าใช้จ่ายจำเป็นสูง ให้บันทึกยอดจริงก่อน แล้วค่อยกำหนดสัดส่วนที่ทำต่อเนื่องได้ ในบทนี้สมมติให้นับยอดหนี้ขั้นต่ำในก้อนจำเป็น และยอดชำระเกินขั้นต่ำในก้อนออม/เป้าหมายเพื่อให้ worksheet ใช้หลักเดียวกัน
ตัวอย่างเงินเดือน 15,000–30,000 บาท
ตัวอย่างต่อไปนี้ใช้ “รายได้ใช้จ่ายได้หลังรายการหักประจำ” เป็นฐาน และสมมติว่ายังไม่มีเหตุให้ปรับสัดส่วน ไม่ใช่งบที่รับรองว่าเหมาะกับทุกคน
เลื่อนตารางไปทางซ้าย–ขวาเพื่อดูข้อมูลทั้งหมด →
| รายได้ใช้จ่ายได้ต่อเดือน | จำเป็น 50% | ความต้องการ 30% | ออม/เป้าหมาย 20% |
|---|---|---|---|
| 15,000 บาท | 7,500 บาท | 4,500 บาท | 3,000 บาท |
| 20,000 บาท | 10,000 บาท | 6,000 บาท | 4,000 บาท |
| 30,000 บาท | 15,000 บาท | 9,000 บาท | 6,000 บาท |
สูตรคำนวณแต่ละก้อนคือ รายได้ใช้จ่ายได้ × สัดส่วน หากรายได้ 20,000 บาทและกันก้อนเป้าหมายได้ 4,000 บาทครบ 12 เดือน ผลรวมเชิงคณิตศาสตร์คือ 48,000 บาท แต่ชีวิตจริงอาจมีเดือนที่รายได้หรือค่าใช้จ่ายเปลี่ยน จึงควรบันทึกยอดที่ทำได้จริงแทนการถือผลคูณนี้เป็นคำรับรอง
ปรับสูตรให้เข้ากับชีวิตจริง
สูตรนี้เป็น กรอบ ไม่ใช่กฎตายตัว ปรับได้ตามสถานการณ์
เลื่อนตารางไปทางซ้าย–ขวาเพื่อดูข้อมูลทั้งหมด →
| สถานการณ์ | ปรับอย่างไร | จุดที่ต้องระวัง |
|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายจำเป็นเกิน 50% | ใช้ยอดจริงเป็นฐาน ลดก้อนความต้องการก่อน และหาแนวทางลดรายจ่ายประจำเมื่อทำได้ | อย่าตัดอาหาร ที่อยู่อาศัย ยา หรือการชำระตามข้อตกลงเพื่อฝืนสัดส่วน |
| รายได้ผันผวน | ตั้งงบจากรายได้ขั้นต่ำที่คาดอย่างระมัดระวัง และกันส่วนเกินในเดือนรายได้สูง | อย่าใช้ค่าเฉลี่ยสูงจนทำให้เดือนรายได้น้อยติดลบ |
| ยังไม่มีเงินสำรอง | แบ่งก้อน 20% ไปสร้างเป้าหมายย่อยก่อน | ดูวิธีตั้งเป้าที่ เงินสำรองฉุกเฉินควรมีเท่าไร |
| มีหนี้บัตรที่คิดดอกเบี้ย | กันยอดชำระตามข้อตกลงในก้อนจำเป็น และพิจารณาเพิ่มยอดชำระจากก้อนความต้องการ/เป้าหมาย | หากเริ่มจ่ายไม่ไหว ให้ติดต่อเจ้าหนี้ก่อนค้าง ไม่ตั้งสัดส่วนใหม่แทนการแก้ปัญหาหนี้ |
Worksheet ปรับสูตรจากยอดจริง
- เขียนรายได้ใช้จ่ายได้ของเดือน ไม่ใช้วงเงินบัตรเป็นรายได้
- รวมค่าใช้จ่ายจำเป็นและยอดหนี้ที่ต้องชำระตามข้อตกลง
- รวมค่าใช้จ่ายเพื่อความต้องการจากยอดซื้อจริง ไม่แบ่งตามช่องทางเงินสดหรือบัตร
- บันทึกเงินที่โอนไปออม เงินสำรอง หรือเป้าหมาย และยอดชำระหนี้เกินขั้นต่ำ
- คำนวณสัดส่วนจริงด้วย
ยอดหมวด ÷ รายได้ใช้จ่ายได้ × 100แล้วปรับทีละหมวดในเดือนถัดไป
ถ้ายอดสามหมวดรวมเกินรายได้ ให้แก้ยอดรวมก่อน ไม่จำเป็นต้องทำให้เลขเป็น 50/30/20 ในเดือนเดียว
เครื่องมือช่วยให้ทำได้จริง
- แยกเงินเป้าหมายออกจากเงินใช้ประจำ — จำนวนที่โอนไม่จำเป็นต้องเป็น 20% ตั้งแต่เดือนแรก
- ตั้งโอนอัตโนมัติเมื่อกระแสเงินสดรองรับ — ตรวจวันรับรายได้และยอดชำระจำเป็นก่อนกำหนดวันโอน
- รวมยอดตามสิ่งที่ซื้อ ไม่ใช่ช่องทางจ่าย — บัตรเครดิตเป็นช่องทางชำระ ไม่ใช่หมวดงบ ค่าอาหารจำเป็นยังเป็นก้อนจำเป็น ส่วนของฟุ่มเฟือยยังเป็นก้อนความต้องการ
- รีวิวทุกสิ้นเดือน — ดูว่าหมวดไหนเกิน แล้วปรับเดือนถัดไป
3 ข้อผิดพลาดที่ทำให้สูตรพัง
- ใช้รายได้ก่อนหักรายการประจำเป็นฐาน — ทำให้ยอดที่แบ่งสูงกว่าเงินที่ใช้ได้จริง
- นับบัตรหรือวงเงินเป็นรายได้เพิ่ม — ทำให้งบดูสมดุลทั้งที่ยอดต้องชำระภายหลัง
- ฝืนเปอร์เซ็นต์ทั้งที่ยอดรวมติดลบ — ควรแก้กระแสเงินสดและภาระหนี้ก่อนความสวยของสัดส่วน
คำถามที่พบบ่อย
เงินเดือน 15,000 บาทใช้สูตร 50/30/20 ได้ไหม
ใช้เป็นแผนที่เริ่มต้นได้ แต่ต้องคำนวณจากเงินที่ใช้จ่ายได้จริง หากค่าเช่า อาหาร เดินทาง และยอดหนี้ตามข้อตกลงเกิน 7,500 บาท ให้บันทึกสัดส่วนจริงและปรับก้อนอื่นก่อน ไม่ควรตัดค่าใช้จ่ายจำเป็นเพียงเพื่อให้ตรงสูตร
ถ้าออม 20% ไม่ไหวควรหยุดออมหรือไม่
ไม่จำเป็นต้องเลือกสุดขั้ว SET ระบุว่าสัดส่วนปรับได้และอาจเริ่มออมที่ 10% เพื่อสร้างนิสัย หากกระแสเงินสดตึงกว่านั้น ให้ตั้งจำนวนที่ทำต่อเนื่องได้และทบทวนหลังรายได้หรือภาระเปลี่ยน
ใช้บัตรเครดิตเงินคืนในหมวดความต้องการได้ไหม
บัตรไม่เปลี่ยนหมวดของรายการ และเงินคืนไม่ควรเป็นเหตุให้ซื้อเพิ่ม หากกันเงินชำระเต็มไว้แล้ว ค่อยอ่าน วิธีคำนวณเงินคืนหลังเพดานและเงื่อนไข แยกจากการตั้งงบ
สรุป
สูตร 50/30/20 ช่วยให้เริ่มจัดหมวดได้เร็ว แต่ผลลัพธ์ขึ้นกับรายได้ ภาระ และความสม่ำเสมอ ทดลองหนึ่งรอบเดือน ตรวจว่าหมวดใดไม่สอดคล้องชีวิตจริง แล้วปรับสัดส่วนแทนการฝืนตัวเลขเดิม
อ่านต่อในคลัสเตอร์เดียวกัน
วิธีตรวจข้อมูลและแหล่งอ้างอิง
- How: กองบรรณาธิการเทียบร่างตั้งต้นกับเอกสารหน่วยงานกำกับหรือเจ้าของบริการ แยกหลักเกณฑ์ที่ตรวจได้ออกจากคำแนะนำเชิงบรรณาธิการ และตัดตัวเลขที่ไม่มีฐานรองรับ
- Why: ให้ผู้อ่านมีเกณฑ์ตัดสินใจและรู้ว่าจุดใดต้องตรวจซ้ำ ณ วันที่ทำรายการ อ่าน มาตรฐานกองบรรณาธิการ
- Sources: SET — Money Guide · SET — วิธีออมเงิน
- Corrections: หากพบข้อมูลเปลี่ยนแปลง โปรด แจ้งกองบรรณาธิการ เพื่อให้ตรวจกลับกับต้นทาง
บทความนี้เป็นข้อมูลการเงินทั่วไป ไม่ใช่แผนงบประมาณเฉพาะบุคคล ตัวอย่างทั้งหมดเป็นสมมติฐานและต้องปรับตามรายได้ ค่าใช้จ่าย หนี้ และผู้ที่ต้องดูแล · ตรวจข้อมูล 2026-08-28